فرورفتگى است كه در دو طرف بينى انسان در سمت راست و چپ قرار دارد ( و به هنگام گريه اشك بر آن جارى مىشود ) و سپس كنايتا بر گودالى كه بر صورت زمين ظاهر مىشود اطلاق شده ( و بعدا به صورت يك معنى حقيقى درآمده است ) . در اينكه اين گروه شكنجه گر چه اشخاصى بودند ؟ و در چه زمانى مىزيستند ؟ مفسران و ارباب تواريخ نظرات مختلفى دارند كه شرح آن به خواست خدا در نكات ذيل آيات مىآيد ، ولى قدر مسلم اين است كه آنها خندقهاى بزرگى از آتش فراهم ساخته بودند ، و مؤمنان را وادار مىكردند كه دست از ايمان خود بردارند ، هنگامى كه با مقاومت آنان روبرو مىشدند آنها را در اين كوره‌هاى آدمسوزى انداخته ، به آتش مىكشيدند ! « وقود » در اصل به معنى ماده اى است كه آتش با آن مىافروزند ، ( مانند هيزم ) و تعبير به « ذات الوقود » با اينكه همه آتشها احتياج به هيزم و مانند آن دارد اشاره به كثرت مواد آتشزايى است كه آنها به كار مىگرفتند ، و طبعا آتش آن بسيار دامنه دار و پر شعله اى به وجود مىآمد و اگر بعضى « * ( ذاتِ الْوَقُودِ ) * » را در اينجا به معنى آتش شعله ور تفسير كرده‌اند ، ظاهرا به همين دليل است ، نه آنچه بعضى پنداشته‌اند كه « وقود » داراى دو معنى است يكى هيزم و ديگرى « شعله » و تاسف خورده‌اند كه چرا مفسران و مترجمان به اين نكته توجه نكرده‌اند ! منظور از آيه « * ( إِذْ هُمْ عَلَيْها قُعُودٌ ) * » و آيه بعد ، اين است كه گروهى با كمال خونسردى نشسته بودند و صحنه‌هاى شكنجه را تماشا مىكردند و لذت مىبردند كه اين خود نشانه نهايت قساوت آنها بود . بعضى نيز گفته‌اند اين گروه مامور بازجويى و اجبار مؤمنان به ترك مذهب حق بودند . بعضى نيز آنها را دو گروه دانسته‌اند گروهى « شكنجه گر » و گروهى